i Zarządzania z siedzibą
w Rzeszowie
Dodano: 2009-09-10 09:19:58
„Kto chce stale odnosić sukcesy, musi swoje
postępowanie zmieniać zgodnie z czasami”
– maksyma Niccola Machiavellego.
Zagrożenia „z przyszłości”
Polska może być dumna, że w ciągu ostatnich 20 lat nastąpił tak wielki boom edukacyjny. W roku 1990 w naszym kraju było 400 tysięcy studentów i 112 uczelni wyższych. Dziś jest ich prawie 2 miliony na 460 uczelniach.
Jednak niepokojące są prognozy demograficzne w perspektywie 2020 roku. Według danych GUS, w 2010 roku liczba osób w wieku 19-24 lata spadnie z 3,6 do 3,3 mln. Pięć lat później osób w tym wieku ma być już tylko 2,8 mln. W 2020, w największym dołku, będzie ich jeszcze o 500 tysięcy mniej. Wynika z tego, że roczniki rozpoczynające studia będą wówczas niemal dwukrotnie mniejsze niż dzisiaj.
Gdyby w szkolnictwie wyższym obowiązywały reguły rynkowe, kryzys demograficzny zlikwidowałby najgorsze, najsłabsze uczelnie. Tak się jednak w Polsce nie stanie. Przetrwają przede wszystkim uczelnie publiczne – z oczywistych powodów (nie możemy liczyć na cuda w wykonaniu polityków) oraz małe uczelnie niepubliczne mające w swoim regionie monopol na wyższe wykształcenie.
Gdyby kryzys demograficzny, w XXI wieku w Polsce, był zjawiskiem trwałym, upadek wielu uczelni niepublicznych byłby tylko znakiem nowych czasów. Jednak następne roczniki, po 2020 roku, będą liczniejsze i eksperci twierdzą, że tendencja ta utrzyma się przez następną dekadę. Można się pocieszać, że z czasem będzie zwiększał się wskaźnik skolaryzacji, który dzisiaj przekracza już 51%. Rośnie też zapotrzebowanie na studia podyplomowe. Myślę też o szkoleniu ustawicznym, ofercie dostosowanej do różnych grup społecznych i wiekowych, e-learningu, itp. Przy malejącej liczbie studentów, należy spodziewać się dynamicznych zmian w zakresie kierunków nauczania, oferty dydaktycznej oraz metod przekazywania wiedzy. Nasza uczelnia będzie musiała dramatycznie konkurować na rynku o klienta (studenta). Znalezienie odpowiedzi na pytanie - Jak zdobyć i utrzymać przewagę nad innymi szkołami wyższymi? – daje szansę i nadzieję na przetrwanie.
Wyobraźnia jest jednym z zasadniczych czynników, warunkujących sukcesy człowieka. Bogactwo wyobraźni jest niezbędne także w kreowaniu codziennej rzeczywistości naszej uczelni. Wyobraźnia daje nieograniczone możliwości. Dzięki niej można przekraczać wszelkie ograniczenia i bariery, realizować różne cele: doraźne, średnioterminowe czy strategiczne. Jak tak istotny instrument zaprząc do szeroko rozumianego budowania marki uczelni?
Trzeba sobie wyobrazić jak będą wyglądały, lub raczej jak powinny wyglądać idealne uczelnie wyższe w 2020 roku i z determinacją dążyć do tego modelu. Nie jest łatwe opracowanie nowoczesnego modelu uczelni wyższej, którego prosta implementacja odniosłaby sukces w trudnych warunkach. Mamy do czynienia z wieloma tzw. zmiennymi, które mają bezpośredni wpływ na to, jak powinno być uregulowane funkcjonowanie uczelni.
Myślę także o wielu zmiennych, których jeszcze w ogóle nie rozpoznano i nie zdefiniowano.
Moim zdaniem, kluczem do sukcesu jest stworzenie unikatowego klimatu, w którym zaczyna działać opisywany wielokrotnie przez ekspertów tzw. system „wewnętrznej odpowiedzialności instytucjonalnej – wiara w to, że działanie uczelni opiera się na wspólnej i wzajemnie koordynowanej pracy wszystkich jej pracowników”. Taka wiara prowadzi do wypracowania wspólnych oczekiwań co do tego, jak uczelnia ma funkcjonować w trudnych warunkach rynkowych, co będzie proponować studentom i kto, za co, ma być odpowiedzialny”. Można mieć nadzieję, że to właśnie obudzenie tej wewnętrznej odpowiedzialności umożliwi naszej uczelni osiąganie ambitnych celów edukacyjnych.